Adli Tatil Sonrası Duruşma Günü UYAP’tan Nasıl Öğrenilir?

Her yıl temmuz ayının ikinci yarısında adliye koridorları sessizleşir, ancak dava dosyaları olan vatandaşların zihnindeki soru işaretleri artar: “Duruşmam ertelendi mi? Yeni gün belli oldu mu? Bir tebligat kaçırdım mı?” Bolak Hukuk Bürosu olarak, özellikle eylül ayının ilk haftalarında büromuza ulaşan soruların önemli bir kısmının bu başlık altında toplandığını gözlemliyoruz.

Bu belirsizliğin sebebi anlaşılabilirdir. Adli tatil boyunca mahkeme kalemlerine ulaşmak güçleşir, tebligatlar gecikebilir ve dosyanın akıbeti hakkında bilgi almak zorlaşır. Oysa bugün, UYAP Vatandaş Portal ve e-Devlet Kapısı sayesinde dosyanızdaki duruşma gününü adliyeye gitmeden öğrenmek mümkündür.

Avukat Ayça Bolak olarak bu makalede; adli tatilin hukuki sonuçlarını, sürelerin nasıl uzadığını, duruşma gününüzü dijital kanallardan adım adım nasıl sorgulayacağınızı ve UYAP’ta gördüğünüz bilginin hukuki değerini açıklayacağım.

Adli Tatil Nedir? Hangi Tarihler Arasında Uygulanır?

Adli tatil (kanuni ifadesiyle çalışmaya ara verme), yargı mensuplarının yıllık izinlerini kullanabilmesi ve iş yükünün dengelenmesi amacıyla kanunla düzenlenmiş bir dönemdir. Bu dönem, mahkemelerin tamamen kapandığı anlamına gelmez; yalnızca olağan yargılama faaliyetlerinin belirli istisnalarla askıya alındığı bir düzeni ifade eder.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 102. maddesi uyarınca adli tatil her yıl 20 Temmuz’da başlar ve 31 Ağustos’ta sona erer. Yeni adli yıl ise 1 Eylül tarihinde açılır.

Ceza yargılaması bakımından 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 331. maddesi, idari yargı bakımından ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun (İYUK) 61. maddesi aynı takvimi öngörmektedir. Yani hukuk, ceza ve idari yargıda adli tatil dönemi tarih olarak örtüşür; ancak sürelere etkisi bakımından aralarında kritik farklar bulunur.

Adli Tatilde Hangi Dava ve İşlere Bakılır?

Kamuoyunda yaygın olan “adli tatilde hiçbir işlem yapılmaz” algısı hatalıdır. HMK m. 103, adli tatilde de görülmeye devam edilecek dava ve işleri açıkça saymıştır. Bu dosyalarda duruşma günü adli tatil dönemine denk gelebilir ve duruşmaya katılmamanız aleyhinize sonuç doğurabilir.

Adli tatilde görülmeye devam eden başlıca dava ve işler şunlardır:

• İhtiyati tedbir, ihtiyati haciz ve delil tespiti gibi geçici hukuki koruma talepleri ile bunlara karşı yapılan itirazlar
• Her türlü nafaka davaları ile soybağı, velayet ve vesayete ilişkin dava ve işler
• Nüfus kayıtlarının düzeltilmesi davaları ve işleri
• İş sözleşmesinden kaynaklanan işçi alacağı ve işe iade davaları
• İflas ve konkordato ile şirketlerin yeniden yapılandırılmasına ilişkin işler
• Adli tatilde yapılmasına karar verilen keşifler
• Çekişmesiz yargı işleri (izin, tespit, tescil talepleri vb.)
• Kanunda ivedi olduğu belirtilen veya mahkemece ivedi görülmesine karar verilen işler

Ceza yargılamasında ise CMK m. 331 uyarınca soruşturma işlemleri ile tutuklu işlere ilişkin kovuşturmalar adli tatilde de yürütülür. Tutuklu bir dosyanız varsa, adli tatil beklentisiyle hareket etmek ciddi hak kayıplarına yol açabilir.

Adli Tatil Süreleri Nasıl Etkiler? Yargı Kollarına Göre Farklar

Uygulamada en sık karşılaştığım hatalardan biri, üç yargı kolundaki süre uzamasının aynı sanılmasıdır. Oysa hukuk, ceza ve idari yargıda uzama miktarları birbirinden farklıdır.

HMK m. 104 uyarınca, adli tatile tabi dava ve işlerde kanunun öngördüğü sürenin bitimi tatile rastlarsa, bu süre ayrıca bir karara gerek olmaksızın adli tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzamış sayılır. CMK m. 331/4’te ise uzama süresi üç gün olarak belirlenmiştir. İYUK m. 8/3 bakımından süre, ara vermenin sona erdiği günü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzar.

Burada altını çizmek isterim: Bu uzama, yalnızca sürenin son gününün adli tatile denk gelmesi halinde uygulanır. Süresi adli tatilden önce dolmuş bir istinaf veya temyiz süresi, adli tatil sebebiyle canlanmaz. Ayrıca adli tatilde görülmeye devam eden dava türlerinde (örneğin nafaka davalarında) sürelerin uzamayacağı yönündeki yerleşik yargısal yaklaşım da göz ardı edilmemelidir.

Duruşma Gününü UYAP Vatandaş Portal’dan Öğrenme: Adım Adım Rehber

Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP), taraf sıfatı bulunan kişilerin kendi dosyalarını çevrimiçi görüntülemesine imkân tanır. Duruşma gününüzü öğrenmenin en hızlı ve masrafsız yolu budur.

1. Portala giriş yapın. Tarayıcınızdan vatandas.uyap.gov.tr adresine ulaşın. Giriş için e-Devlet şifresi, mobil imza, elektronik imza veya T.C. kimlik kartı ile kimlik doğrulaması yapabilirsiniz.
2. “Dosyalarım” bölümüne girin. Taraf, şüpheli, sanık, mağdur veya alacaklı sıfatıyla kayıtlı olduğunuz tüm hukuk, ceza, icra ve idari yargı dosyaları burada listelenir.
3. İlgili dosyayı seçin. Mahkeme adı ve esas numarası ile dosyanızı bulun. Birden fazla dosyanız varsa esas numarasının yılı ve mahkeme adını doğruladığınızdan emin olun.
4. “Duruşma / Keşif Günleri” sekmesini açın. Bu ekranda dosyaya işlenmiş duruşma tarihi, saati ve duruşma salonu bilgisi yer alır.
5. “Evraklar” ve “Safahat” bölümünü kontrol edin. Tensip zaptı, ara karar ve celse tutanaklarını okuyarak duruşmanın hangi gerekçeyle ertelendiğini ve size verilmiş bir kesin süre bulunup bulunmadığını görebilirsiniz.

e-Devlet Kapısı Üzerinden Sorgulama

UYAP portalına giriş yapmak istemeyenler için turkiye.gov.tr adresi üzerinden de sorgulama yapılabilir. e-Devlet Kapısı’ndaki arama kutusuna “UYAP” veya “duruşma” yazdığınızda, Adalet Bakanlığı’na ait dosya sorgulama ve duruşma günü görüntüleme hizmetlerine yönlendirilirsiniz.

Bu yöntemin avantajı, ayrı bir şifre veya elektronik imza gerektirmemesidir. Dezavantajı ise dosya içeriğine (evraklara) erişimin portala kıyasla daha sınırlı olabilmesidir.

UYAP Mobil Uygulaması ve Bildirim Ayarları

Adalet Bakanlığı’nın resmî UYAP Vatandaş mobil uygulaması, iOS ve Android platformlarında ücretsiz olarak sunulmaktadır. Uygulama üzerinden dosyanıza ilişkin işlem yapıldığında bildirim alabilir, duruşma gününüzü telefonunuzdan takip edebilirsiniz.

Adli tatil dönemi için pratik önerim şudur: Uygulamayı kurup bildirimlere izin verin ve eylül ayının ilk haftasında dosyanızı mutlaka bir kez daha kontrol edin. Adli tatil boyunca ertelenen duruşmaların yeni günleri çoğunlukla bu dönemde sisteme işlenir.

Vekiliniz Varsa: UYAP Avukat Portal Üzerinden Takip

Bir avukatla çalışıyorsanız, dosya takibi UYAP Avukat Portal üzerinden çok daha kapsamlı biçimde yapılabilir. Avukatlar; duruşma gününü görmenin yanı sıra dosyaya elektronik ortamda dilekçe sunabilir, harç yatırabilir ve ara kararların gereğini yerine getirebilir.

Bolak Hukuk Bürosu olarak, adli tatil dönemi boyunca müvekkillerimize ait dosyaları düzenli aralıklarla tarar ve yeni duruşma günleri sisteme işlendiği anda bilgilendirme yaparız. Böylece müvekkillerimiz, tebligatın postadaki seyrini beklemek zorunda kalmaz.

UYAP’ta Görünen Duruşma Günü Kesin Midir? Tebligatın Hukuki Değeri

Bu, makalenin en kritik başlığıdır ve genellikle atlanır. UYAP bir bilgilendirme ve takip sistemidir; kural olarak usulüne uygun tebligatın yerine geçmez. Tarafların duruşmaya davet edilmesi, 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre yapılan tebligatla gerçekleşir.

HMK m. 147 uyarınca taraflar duruşmaya davet edilir ve davetiyenin tebliği ile duruşma günü arasında en az iki haftalık süre bulunması gerekir. Ceza yargılamasında ise CMK m. 176 gereğince çağrı kâğıdının tebliğiyle duruşma günü arasında en az bir hafta süre olmalıdır.

Peki bu neden önemli? Çünkü UYAP’ta yazan bir tarih, mahkemenin iş yoğunluğu, hâkim değişikliği, karşı tarafın mazeret talebi veya bilirkişi raporunun gecikmesi gibi nedenlerle duruşma öncesinde değişebilir. Genel kural olarak sizi bağlayan asıl belge, elinize ulaşan tebligattır.

Buna karşılık pratikte durum daha nüanslıdır: UYAP’tan duruşma gününü öğrenip duruşmaya katılan bir taraf, artık duruşmadan haberdar olduğunu fiilen ortaya koymuş sayılır. Nitekim Tebligat Kanunu’nun 32. maddesi, tebliğ usulüne aykırı yapılmış olsa dahi muhatabın tebliğe muttali olması halinde, beyan ettiği öğrenme tarihinin tebliğ tarihi sayılacağını düzenlemektedir.

Emsal Kararlar Işığında Duruşmadan Haberdar Edilme Hakkı

Duruşma gününün usulünce bildirilmemesi, yalnızca teknik bir usul eksikliği değil; Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkının ihlali sonucunu doğurabilecek bir meseledir.

Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuru yoluyla önüne gelen çok sayıda dosyada, tarafın duruşma gününden usulüne uygun biçimde haberdar edilmemesi ve bu nedenle savunmasını sunma imkânından yoksun bırakılması hâlinde silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerinin zedelendiğini kabul etmiştir. Yüksek Mahkemenin bu içtihadındaki temel gerekçe, yargılamanın bir tarafın yokluğunda ve onun bilgisi dışında ilerlemesinin hukuki dinlenilme hakkını (HMK m. 27) fiilen ortadan kaldırmasıdır.

Yargıtay‘ın yerleşik uygulamasında da usulsüz tebligata dayanılarak verilen kararlar bozma sebebi sayılmaktadır. Yüksek Mahkeme, özellikle Tebligat Kanunu m. 21 ve Tebligat Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik hükümlerine aykırı biçimde muhtara bırakılan tebligatlarda, tebliğ memurunun araştırma yükümlülüğünü yerine getirmemesini geçerli bir tebligat olarak kabul etmemektedir.

Bu içtihatların pratik yansıması nettir: Duruşmadan haberiniz olmadığı için yokluğunuzda karar verilmişse, tebligatın usulsüzlüğünü ileri sürmek önemli bir hukuki imkândır. Ancak her somut olayın kendi delil durumu farklı olduğundan, bu yolun sizin dosyanızda sonuç verip vermeyeceği ancak dosya incelemesi sonrasında değerlendirilebilir.

Uygulamadan Varsayımsal Vaka Örnekleri

Örnek 1: Adres Değişikliği ve Kaçırılan Duruşma

Çekişmeli boşanma davası devam eden bir müvekkil, temmuz ayında taşınmış ancak adres değişikliğini mahkemeye bildirmemiştir. Duruşma günü eylül ayına verilmiş, tebligat eski adrese çıkarılmış ve iade edilmiştir.

Burada dikkat edilmesi gereken husus, HMK m. 317 ve Tebligat Kanunu m. 35 çerçevesinde, daha önce kendisine tebligat yapılmış bir tarafın adres değişikliğini bildirmemesi hâlinde tebligatın eski adrese yapılabilmesidir. Bu kişi UYAP’ı düzenli kontrol etseydi, duruşma gününü tebligattan bağımsız olarak öğrenip mazeret dilekçesi sunma imkânı bulacaktı.

Örnek 2: Adli Tatilde Dolan İstinaf Süresi

Bir iş davasında gerekçeli karar, tarafa 5 Ağustos’ta tebliğ edilmiştir. İki haftalık istinaf süresi 19 Ağustos’ta, yani adli tatil içinde dolacaktır.

HMK m. 104 uyarınca bu süre, adli tatilin bittiği 31 Ağustos’tan itibaren bir hafta uzamış sayılır. Bununla birlikte iş davalarının HMK m. 103 kapsamında adli tatilde görülen işlerden olması nedeniyle süre uzamasının uygulanıp uygulanmayacağı tartışmalıdır. Bu tür sınır durumlarda en güvenli strateji, süreyi uzatmaya güvenmeden en kısa tarihe göre hareket etmektir.

Örnek 3: Ertelenen Duruşmanın Yeni Gününün Sisteme Geç İşlenmesi

Bir ticari alacak davasında duruşma 10 Temmuz’da yapılmış, bilirkişi raporu beklendiği için dosya eylül ayına bırakılmıştır. Ancak yeni duruşma günü UYAP’a ancak ağustos ayının sonunda işlenmiştir.

Bu tür durumlarda temmuz ayında yapılan sorgulamada duruşma günü görünmemesi, dosyada işlem yapılmadığı anlamına gelmez. Genel kural olarak, bir kez bakıp sonuç alamadıysanız adli tatil bitimini takip eden ilk hafta sorgulamayı tekrarlamalısınız.

Duruşmaya Katılamayacaksanız Ne Yapmalısınız?

Adli tatil sonrası öğrendiğiniz duruşma gününde bulunmanız mümkün değilse, sessiz kalmak en riskli tercihtir. Hukuk yargılamasında tarafların duruşmaya katılmaması, HMK m. 150 uyarınca dosyanın işlemden kaldırılmasına, üç ay içinde yenilenmemesi hâlinde ise davanın açılmamış sayılmasına yol açabilir.

• Mazeret dilekçesi sunun. Mazeretinizi belgeleyen evrakı (rapor, seyahat belgesi vb.) duruşmadan önce dosyaya sunmanız, hâkimin takdir yetkisi dahilinde kabul edilme ihtimalini artırır.
• SEGBİS veya e-Duruşma imkânını araştırın. Başka bir şehirde bulunuyorsanız, ses ve görüntü nakli yoluyla duruşmaya katılma talebinde bulunabilirsiniz.
• Vekâlet verin. Kanunda bizzat bulunma zorunluluğu öngörülmeyen dava türlerinde avukatınızın duruşmaya katılması yeterlidir.
• Talimat yoluyla beyan imkânını değerlendirin. Bulunduğunuz yer mahkemesi aracılığıyla beyanınızın alınmasını talep edebilirsiniz.

Adli Tatil Sonrası İçin Kontrol Listesi

Sıkça Sorulan Sorular

Adli tatil ne zaman biter, yeni adli yıl ne zaman başlar?

HMK m. 102 uyarınca adli tatil her yıl 20 Temmuz’da başlar, 31 Ağustos’ta sona erer. Yeni adli yıl 1 Eylül tarihinde açılır. Aynı takvim CMK m. 331 ve İYUK m. 61 kapsamında ceza ve idari yargı için de geçerlidir.

UYAP’tan duruşma gününü nasıl öğrenirim?

vatandas.uyap.gov.tr adresine e-Devlet şifresi, mobil imza veya e-imza ile giriş yapın; “Dosyalarım” bölümünden ilgili dosyayı seçin ve “Duruşma Günleri” sekmesini açın. Aynı sorgulamayı turkiye.gov.tr üzerinden veya UYAP Vatandaş mobil uygulamasından da yapabilirsiniz. Sorgulama yalnızca dosyada taraf sıfatı bulunanlara açıktır.

Adli tatilde süreler işler mi?

Sürenin son günü adli tatile rastlarsa süre uzar. Uzama miktarı hukuk yargısında bir hafta (HMK m. 104), ceza yargısında üç gün (CMK m. 331/4), idari yargıda ise yedi gündür (İYUK m. 8/3). Adli tatilden önce dolmuş süreler ise uzamaz.

Tebligat gelmediyse duruşmaya gitmezsem ne olur?

Usulüne uygun tebligat yapılmadan yokluğunuzda karar verilmesi, adil yargılanma hakkının ihlali niteliğinde olabilir ve kanun yolunda bozma sebebi oluşturabilir. Ancak duruşma gününü UYAP’tan öğrendiğinizi ortaya koyan bir durum varsa, Tebligat Kanunu m. 32 çerçevesinde öğrenme tarihi esas alınabilir. Bu nedenle tebligat beklemeden duruşmaya katılmak veya mazeret sunmak en güvenli yoldur.

UYAP’ta duruşma günü görünmüyorsa dosyam kapanmış mıdır?

Hayır. Duruşma gününün henüz sisteme işlenmemiş olması, dosyanın kapandığı anlamına gelmez. Erteleme kararı verilmiş ancak yeni gün kaleme geç işlenmiş olabilir. Dosya safahatını kontrol etmeniz, gerekirse mahkeme kalemiyle iletişime geçmeniz gerekir.

Sonuç ve Hukuki Destek

Adli tatil, yargılamanın durduğu değil; yalnızca temposunun değiştiği bir dönemdir. Bu dönemde en sık yaşanan hak kayıpları, dosyanın takipsiz bırakılmasından ve süre hesaplarının hatalı yapılmasından kaynaklanır.

UYAP Vatandaş Portal, bu riski büyük ölçüde azaltan güçlü bir araçtır. Ancak sistemde gördüğünüz bilginin hukuki niteliğini yorumlamak, sürelerin dosyanız bakımından uzayıp uzamadığını tespit etmek ve gerektiğinde usulsüz tebligat iddiasını doğru zamanda ileri sürmek uzmanlık gerektirir.

Bolak Hukuk Bürosu olarak, adli tatil öncesinde ve sonrasında müvekkillerimizin dosyalarını sistematik biçimde takip ediyor, süre hesaplarını yazılı olarak paylaşıyoruz. Dosyanızdaki duruşma günü veya süreler konusunda tereddüdünüz varsa, hak kaybı doğmadan önce bir avukata danışmanızı önemle tavsiye ederim.

Bu makale genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her somut olayın kendine özgü koşulları bulunduğundan, dosyanıza ilişkin değerlendirmenin bir hukukçu tarafından bireysel olarak yapılması gerekmektedir.