Koşullu Salıverilme

Koşullu Salıverilme

Ceza infaz sistemleri, sadece hükümlülerin cezalandırılmasına yönelik değil, aynı zamanda onları topluma yeniden kazandırmayı hedefleyen mekanizmaları da içermektedir. Bu mekanizmalardan biri olan koşullu salıverilme, hüküm giymiş bir mahkumun, cezasının belli bir kısmını çektikten sonra belli koşullara bağlı olarak cezaevinden çıkarılmasını ifade eder. Şartlı tahliye olarak da bilinmektedir. Ancak koşullu salıverilme bazı şartlara bağlıdır ve her mahkum bundan faydalanamaz. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 107. maddesi koşullu salıverilmenin temelini oluşturur. Bu maddeye göre hükümlü, cezasının belirli bir oranını infaz ettikten sonra, belirli şartları sağladığı takdirde koşullu salıverilme hakkı elde eder. Ancak bu durum, hükümlünün işlediği suçun niteliğine, ceza süresine ve mahkumiyet sırasındaki davranışlarına bağlıdır. Bazı durumlarda ise şartlı tahliye mümkün değildir. Devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar ve milli savunmaya karşı suçlardan birinin bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi dolayısıyla ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde, koşullu salıverilme hükümleri uygulanmaz. Aynı zamanda tekerrür halinde de mahkum koşullu salıverilmeden yararlanamaz.

Madde 107- (1) Koşullu salıverilmeden yararlanabilmek için mahkûmun kurumdaki infaz süresini iyi hâlli olarak geçirmesi gerekir.

(2) Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm edilmiş olanlar otuz yılını, müebbet hapis cezasına mahkûm edilmiş olanlar yirmi dört yılını, diğer süreli hapis cezalarına mahkûm edilmiş olanlar cezalarının yarısını infaz kurumunda çektikleri takdirde, koşullu salıverilmeden yararlanabilirler.

Koşullu Salıverilme Başvurusu Nasıl Yapılır?

Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm edilmiş olanlar otuz yılını, müebbet hapis cezasına mahkûm edilmiş olanlar yirmi dört yılını, diğer süreli hapis cezalarına mahkûm edilmiş olanlar cezalarının yarısını infaz kurumunda çektikleri takdirde, koşullu salıverilme başvurusu yapabilirler. Ancak koşullu salıverilmenin asıl ama toplum güvenliğini sağlayıp suçluları topluma kazandırmak olduğundan sadece cezanın belirli bir kısmının tamamlanmış olması koşullu salıverilme için yeterli değildir.  Hükümlünün ceza süresince gösterdiği iyi hal ve topluma yeniden kazandırılmaya uygun olup olmadığı da göz önünde bulundurulur. İyi hal, koşullu salıverilme sürecinin en kritik unsurlarından biridir. Cezaevi yönetimi tarafından olumlu bir şekilde değerlendirilen hükümlülerin koşullu salıverilme talepleri daha yüksek bir ihtimalle kabul edilir. Ancak, disiplin cezası almış, cezaevi kurallarına uymamış veya rehabilitasyon süreçlerine katılmamış hükümlüler için bu süreç daha zorlu olabilir. Mahkumlar, koşullu salıverilme hakkını elde etmek için başvuruda bulunabilirler. Başvuruyu hükümlünün kendisinin veya avukatının ceza infaz kurumundaki savcılığa yapması mümkündür. Nitekim bu başvuru her zaman olumlu sonuçlanmayabilir. Ceza İnfaz Mahkemeleri, mahkumun suç geçmişi, cezaevindeki davranışları, rehabilitasyon ve eğitim programlarına katılımı ve suçun ciddiyeti  gibi faktörleri göz önünde bulundurarak başvuruyu değerlendirirler. Başvurunun reddi halinde kararın tebliğ tarihinden itibaren 7 gün içerisnde itiraz edilebilir.

Koşullu Salıverilme Halinde Hükümlünün Sorumlulukları

Başvuru kabul edildiği takdirde hükümlü cezaevinden tahliye edilir. Ancak bu hükümlünün istediği gibi davranabileceği anlamına gelmez. Denetim süresi içerisinde hükümlü bazı koşullara tabidir ve bu koşullar somut olaya göre değişebilmektedir. Bu koşullar, hükümlünün yeniden suça karışmamasını sağlamak ve topluma uyum sürecini izlemek amacıyla uygulanır. Örneğin, hükümlünün belirli bir bölgede ikamet etme zorunluluğu, belirli kişilere yaklaşmama, belirli bölgelere gitmeme, belli aralıklarla denetimli serbestlik hükümlerine tabi tutulma veya topluma yararlı bir işte çalışma gibi yükümlülükleri olabilir. Denetim süresi ise kişinin infaz kurumunda geçirmesi gereken süre kadardır.

Koşullu Salıverilmenin Geri Alınması

Koşullu salıverilme hakkı bir mutlak hak değildir, yani geri alınması mümkündür. Mahkumun şartlı tahliye süresi boyunca yeni bir suç işlemesi durumunda koşullu salıverilmenin geri alınması mümkündür. Eğer koşullu salıverilen hükümlü, serbest bırakıldıktan sonra tekrar suç işlerse, bu durum koşullu salıverilmenin geri alınmasına neden olabilir. Yeniden suç işleyen hükümlü, koşullu salıverilme şartlarını ihlal etmiş sayılır ve cezasının kalan kısmını tamamlamak üzere cezaevine geri alınır. Yeni işlenen suçun niteliğine göre, hükümlüye ek cezalar da verilebilir. Bunun yanında denetim yükümlülüklerine uymama ve denetimden kaçma da koşullu salıverilmenin geri alınmasına neden olabilir.

Koşullu Salıverilme Yargıtay Kararları

Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun geçici 6. madde hükmüne göre koşullu salıverilmeye hak kazanabilmesi için ceza infaz kurumunda geçirmesi gereken sürenin 4 yıl 17 ay 15 gün olduğu, yasa gereği tabi olacağı denetim süresinin ise 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun 107. maddesinin 6. fıkrasına göre 2 yıl 8 ay 22 gün olduğu, denetim süresinin başlangıcının 27.11.2015 tarihi esas alınarak belirlenmesi gerektiğinden hükümlünün henüz denetim süresi dolmadan 24.03.2017 tarihinde hapis cezasını gerektiren kasıtlı suçtan mahkum olduğu anlaşılmakla, koşullu salıverilme kararının geri alınmasına karar verilmesinde herhangi bir isabetsizlik bulunmadığından, … 1.Ağır Ceza Mahkemesinin 15.02.2018 tarihli ve 2008/382 esas, 2009/61 karar sayılı ek kararında usul ve yasaya aykırılık görülmediğinden, bu karara yönelik yapılan kanun yararına bozma isteminin CMK’nin 309. maddesi uyarınca REDDİNE, dosyanın Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 14/12/2020 gününde oy birliğiyle karar verildi.

20/04/1991 doğumlu olup 29.11.2006 tarihinde işlemiş olduğu kasten adam öldürmek suçundan 10 yıl hapis cezasına mahkum olan 18 yaşından küçük hükümlü …’in, adam öldürme suçundan tutuklandığı 02.12.2006 tarihinden 18 yaşını tamamladığı 20.04.2009 tarihine kadar fiilen 870 gün cezaevinde kaldığı, bu süreye 18 yaşını tamamladıktan sonra koşullu salıverildiği 13.03.2011 tarihine kadar cezaevinde kaldığı sürede eklendiğinde hükümlünün cezaevinde geçirdiği toplam sürenin 1562 gün olarak kabulü gerektiği, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un koşullu salıverilme sonrasında denetim süresine ilişkin 107/6.maddesi uyarınca hükümlünün 13/03/2011 tarihinde koşullu salıverilmesi sonrasında tabi olacağı denetim süresinin, 02/12/2006 tarihinden 13/03/201 1 tarihne kadar infaz kurumunda geçirdiği fiili 1562 günün yarısı kadar olması gerektiği, denetim süresinin buna göre 02/05/2013 tarihinde dolacağı anlaşılmakla, hükümlünün denetim süresinin sona ermesinden sonra 11/09/2013 tarihinde işlemiş olduğu suç nedeniyle koşullu salıverilme kararının geri alınmasına karar verilemeyeceği, hükümlü hakkında koşullu salıverilme kararın geri alınmasına ilişkin … Çocuk Ağır Ceza Mahkemesi tarafından verilen 14.04.2014 tarih ve 2007/62-190 sayılı ek karara karşı yapılan itirazın kabulü yerine reddine dair ….Çocuk Ağır Ceza Mahkemesince verilen 20.08.2014 tarih ve 2014/552 değişik iş sayılı kararda isabet görülmediğinden kanun yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir.