Ortaklığın Giderilmesi Davası Açma, Yöntemleri ve Dava Süreci

Ortaklığın Giderilmesi Davası Açma, Yöntemleri ve Dava Süreci

Ortaklığın giderilmesi, birden fazla kişinin ortak mülkiyetinde bulunan taşınır veya taşınmaz malların ortaklık durumunun sona erdirilmesi amacıyla yapılan hukuki işlemdir. Bu işlemin gerçekleşmesi, izale-i şuyu olarak da bilinen bir ortaklığın giderilmesi davası ile olur. Ortaklığın giderilmesi davası, paylı mülkiyet veya elbirliği mülkiyeti durumunda bulunan bir taşınır ya da taşınmazın üzerindeki mülkiyet birlikteliğinin giderilip bireysel mülkiyete geçilmesini amaçlar. Bunun malın satılarak, satış bedelinin ortaklar arasında mülkiyetteki paylarıyla orantılı olarak paylaştırılması da mümkündür. TMK’nin 698. ve 699. maddeleri ortaklığın giderilmesine dair hükümleri içerir. 

Ortaklığın Giderilmesi Davası Neden Açılır?

Ortaklığın giderilmesi davasının gündeme gelmesinin birçok sebebi olabilir. Bunlardan belki de en sık karşılaşılanı miras kalan malların mirasçılarca paylaşılması sırasında anlaşmazlık ortaya çıkmasıdır. Bunun dışında ortaklaşa satın alınan malların kullanımında yaşanan uyumsuzluklar ve malın fiilen bölünememesi, ekonomik ve finansal ihtiyaçlar, yatırım ve geliştirme gereksinimleri, kentsel dönüşüm projeleri de dava açılmasına yol açabilir. Ortaklar arasında malın değeri veya kullanım amacı konusunda anlaşmazlık çıkması, ihtiyaç ve beklentilerin zamanla değişmesi de ortaklığın giderilmesi talebini doğurabilir.

Paylı Mülkiyet Nedir?

Paylı mülkiyet, birden fazla kişinin bir mal üzerinde belirli paylara sahip olarak ortaklaşa mülkiyet hakkına sahip olmasıdır. Bu mülkiyet şekli hem taşınır hem taşınmaz mallar için geçerli olabilir. Türk Medeni Kanunu’na göre düzenlenen paylı mülkiyet, ortakların mülkiyet paylarının belirli olduğu ve bu paylar oranında hak sahibi oldukları bir mülkiyet türüdür.

Paylı mülkiyet Medeni Kanun’un 688. maddesinde;

“Paylı mülkiyette birden çok kimse, maddî olarak bölünmüş olmayan bir şeyin tamamına belli paylarla maliktir.”

şeklinde düzenlenmiştir.

 Paylı mülkiyetteki pay sahipleri arasında mülkiyet hakkı bölünmüş durumda değildir. Yani paylı mülkiyete sahip olunan yerde tek bir mülkiyet hakkı vardır. Her ortak, malın tamamı üzerinde belirli bir paya sahiptir. Bu paylar oranında mal üzerinde hak ve sorumlulukları bulunur. Paylı mülkiyet, sözleşme ile, miras yoluyla ya da satın alma yoluyla kurulabilir. 

Ortaklığın Giderilmesi Yöntemleri

İzale-i Şuyu davasıyla ortaklığın giderilmesi için iki yol öngörülmüştür. Bunlar aynen taksim ve ortaklığın satış yoluyla giderilmesidir. Aynen taksim malın fiili paylaşımı anlamında gelmektedir. Bu yönteme başvurulması için mevzubahis mal fiziksel olarak bölünebilir nitelikte olmalıdır. Örneğin paylı mülkiyet konusu mal bir arsa veya tarlaysa, daha öncesinde ortakların paylı mülkiyetinde bulunan arazi ortakların paylarıyla orantılı olarak bölünür ve her ortak kendi payına düşen kısım üzerinde hak ve sorumluluk sahibi olur. Diğer yöntem ise malın satışı yoluyla paylaşımdır. Satış yoluyla paylaşım, genellikle bölünmesi mümkün olmayan mallar için söz konusu olacaktır. Örneğin paylı mülkiyet konusu mal bir arabaysa, bunun bölünmesi mümkün değildir. Bu yüzden satılarak satış bedelinin ortaklar arasında paylaştırılması tercih edilir. Satış çoğunlukla icra dairesi tarafından, açık artırma şeklinde yapılır.

İlginizi çekebilir: Veraset ilamı nasıl alınır?

Dava Süreci

Ortaklığın giderilmesi davasında yetkili mahkemeler Sulh Hukuk Mahkemeleri’dir. Dava, paylı mülkiyetteki malın bulunduğu ilçedeki Sulh Hukuk Mahkemesi’nde açılır. Davayı paydaşlardan herhangi birinin açması mümkündür. Anlaşmaları durumunda mahkemeye hep birlikte başvurarak da İzale-i Şuyu davası açabilirler. Mahkeme öncelikle malın aynen taksim yoluyla paylaştırılıp paylaştırılamayacağını belirler. 

Hakim bu değerlendirme sürecinde malın niteliği ve paydaş sayısı gibi faktörleri göz önünde bulundurur. Gerekli görülmesi halinde bilirkişi raporlarından destek alınır.  Bilirkişiler, malın fiziksel ve ekonomik değerini belirleyerek mahkemeye rapor sunar. Bu raporlar, mahkemenin kararını verirken dikkate aldığı önemli belgeler arasındadır. Bilirkişi incelemesi, tarafların haklarının korunması ve adil bir paylaşım yapılması açısından kritik bir rol oynar.

Bu yol mümkün değilse veya taraflar satış yoluyla paylaşmayı talep ediyorlarsa mal satılıp, ücret paydaşlara maldaki paylarına oranla bölüştürülür. Satış, İcra Dairesi vasıtasıyla ve açık artırma yöntemiyle yapılır. Aynı zamanda satış için tüm ortaklardan izin alınması gerekmektedir. Ortaklardan birinin, diğerlerinin hisselerini uygun bir ücret karşılığında satın alma isteği varsa mahkeme bu istemi onaylayabilir. Satış gerçekleştikten sonra satış bedeli, İcra Dairesi’nin banka hesabına katmaktadır. Paydaşlar buraya başvurarak kendilerine düşen miktarı teslim alabilirler.

Dava sürecinin karmaşıklığı ve uzunluğu nedeniyle, hukuki danışmanlık almak ve uzman bir avukatın rehberliğinde hareket etmek önemlidir. Bu şekilde, tarafların hak kayıplarının önüne geçilir ve adil bir çözüm sağlanabilir. Ortaklığın giderilmesi davası, hem bireysel mülkiyet haklarının korunması hem de ortaklar arasındaki uyuşmazlıkların çözülmesi açısından büyük bir önem taşır. 

Öneri içerik: Trafik kazası tazminatı nasıl hesaplanır?

Harç ve Ücretler 

Ortaklığın giderilmesi davası açılırken belirli harçlar ve masraflar ortaya çıkar. Bu masraflar, davanın açılması, bilirkişi ücretleri, satış işlemleri ve icra masraflarını kapsar. Dava sürecindeki mali yüklerin, paydaşlar arasında nasıl bölüştürüleceği de önemlidir. Genellikle dava masrafları, malın satışından elde edilen bedelden düşülerek kalan tutar paydaşlar arasında bölüştürülür. Avukatlık ücreti ise, davanın kapsamına ve verilecek hizmete göre değişmekte olup o yıl yayınlanan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinde belirtilen tutarın altında olmamak üzere belirlenir.

Ortaklığın giderilmesi ile ilgili her çeşit dava; 10 yıllık mesleki birikim ve tecrübelerimiz sonucunda uzmanlık alanlarımızdan biri olmuştur. Gerek arabuluculuk, gerekse dava süreci hakkında detaylı bilgi ve yardım almak, uzman avukatla görüşmek isterseniz bizimle iletişime geçebilirsiniz.