
Avukatlık Hizmetlerimizi karşılıklı güven, gizlilik ve şeffaflık ilkelerine uygun şekilde yürütmekteyiz.
Evet, işçi iş sözleşmesi herhangi bir nedenle sona erdiğinde kullanmadığı yıllık izin günleri için ücret alabilir. Kullanılmayan yıllık izin ücreti, 4857 sayılı İş Kanunu m. 59 uyarınca sözleşmenin sona erdiği tarihteki son ücret üzerinden işçiye veya hak sahiplerine ödenir. Çalışma devam ederken ise izin, para karşılığı satın alınamaz.
Yıllık izin ücreti, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 53 ila 59. maddelerinde düzenlenir ve ayrıntıları Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği tamamlar.
Yıllık izin hakkı, işçinin vazgeçemeyeceği bir haktır. İzin kullandırılmadan “ücretini veririz” denilmesi, çalışma sürerken bu hakkı ortadan kaldırmaz.
Uygulamada sık görülen bir durum, izin günlerinin yıllar boyunca birikmesi ve işçinin işten ayrılırken bunların tamamının talep edilmesidir. Bu durumda her çalışma yılına ait hak ayrı değerlendirilir ve işverenin izni fiilen kullandırdığını göstermesi beklenir. İzin ücretinin ödendiğini gösteren banka dekontu ya da imzalı bordro, ispat bakımından önem taşır.
İzin süresi hizmet yılına göre değişir; İş Kanunu m. 53 uyarınca asgari süreler şöyledir:
| Hizmet süresi | Yıllık izin süresi |
|---|---|
| 1 yıldan 5 yıla kadar (5 yıl dahil) | En az 14 gün |
| 5 yıldan fazla, 15 yıldan az | En az 20 gün |
| 15 yıl ve üzeri | En az 26 gün |
On sekiz yaş ve altındaki işçilerle elli yaş ve üzerindeki işçiler için süre 20 günden az olamaz. Yer altı işlerinde çalışanlara ise sürelere dört gün eklenir. Bir yıllık hizmeti doldurmayan işçi izin hakkı kazanmaz.
İzin ücreti, kural olarak iş sözleşmesi sona erdiğinde muaccel hale gelir. Fesih işveren veya işçi tarafından yapılmış olabilir; istifa, haklı nedenle fesih, emeklilik ya da ölüm halinde de kullanılmamış izin ücretine hak doğar. Ölüm halinde ücret hak sahiplerine ödenir.
Önemli noktalar şunlardır:
Hesaplama için hak edilen toplam izin günü sayısından fiilen kullanılan günler düşülür. Kalan gün sayısı, günlük ücretle çarpılır. Günlük ücret, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücretten bulunur.
Örnek: Hizmet süresi 6 yıl olan ve son yıllarda hak ettiği 20 günlük izinden 8 günü kullanılmayan bir işçinin alacağı, 12 gün üzerinden hesaplanır. Önceki yıllardan devreden kullanılmamış izin günü varsa bunlar da eklenir. Süreklilik gösteren ve ücretin eki sayılan ödemelerin hesaba katılıp katılmayacağı somut olaya göre değerlendirilir. Parça başı veya komisyon usulü çalışanlarda ortalama ücret esas alınır; ayrıntılı ve güncel hesap için belgelerin birlikte incelenmesi gerekir.
Evet. Güncel Yargıtay uygulamasında yıllık izin ücreti alacağında zamanaşımı 5 yıl olarak kabul edilmektedir ve süre, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten başlar. İşçi çalışmaya devam ederken izin ücreti istenemediği için süre, çalışma sürerken işlemez.
Bu süre dolduktan sonra işveren zamanaşımı def’ini ileri sürerse alacak talep edilemez. Bu nedenle ödenmeyen izin ücretini geciktirmeden araştırmak, işten ayrıldığınız tarihi ve elinizdeki belgeleri erkenden netleştirmek yararlı olur.
İşçilik alacağı uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabuluculuğa başvurulması gerekir. Arabuluculuk anlaşmayla sonuçlanmazsa iş mahkemesinde dava açılır. Yetkili iş mahkemesi somut olaydaki yer bağlantılarına göre belirlenir; İstanbul’da çalışan bir işçi bakımından genellikle İstanbul iş mahkemeleri gündeme gelir.
Başvuru öncesinde şu belgeler toparlanmalıdır:
İşveren, izni kullandırdığını yazılı belgeyle ispat etmek zorundadır. İşçinin imzalı izin belgesi ya da izin defteri yoksa uyuşmazlık büyür.
Uyuşmazlığın süresi ve sonucu birkaç etkene bağlıdır. Bunlar kesin bir takvim vermez, yalnızca beklentiyi şekillendirir:
Mahkeme masrafları ve vekâlet ücreti ise dosyanın niteliğine göre değiştiğinden önceden kesin rakam vermek mümkün değildir.
Evet, istifa eden işçi de hak ettiği ve kullanmadığı izin günlerinin ücretini alabilir. Çünkü m. 59, sözleşmenin herhangi bir nedenle sona ermesini yeterli sayar.
İzin ücreti ücret niteliğinde olduğundan gelir vergisi ve sigorta primi gibi yasal kesintilere tabidir. Kesinti kalemlerinin doğru yapılıp yapılmadığı bordrodan kontrol edilmelidir.
Çalışma devam ederken izin, ücret karşılığında kullandırılmaz. İşçi izin kullanmak istemese bile işveren izin vermekle yükümlüdür; ücret ancak sözleşme sona erince ödenir.
Bir yıllık hizmeti tamamlanmadan ayrılan işçi yıllık izin hakkı kazanmadığı için izin ücreti de doğmaz. Bir yılı doldurmuş işçinin önceki dönem hakları ise ayrıca incelenmelidir.
İstanbul’da izin ücretiyle ilgili somut bir uyuşmazlıkta belgelerin incelenmesi ve sürelerin takibi gerekebilir. Avukat Ayça Bolak Hukuk Bürosu’na aycabolak.av.tr üzerinden ulaşarak olayınıza özgü bilgi talep edebilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her somut olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabilir.